เมื่อข่าวแจกที่เป็นเท็จผ่านมือกองบรรณาธิการไปถึงผู้อ่าน ใครต้องรับผิด

นักข่าวใช้ข่าวแจก จดหมายข่าว และการแถลงข่าวเป็นวัตถุดิบของงานข่าวตามปกติ · ถ้าข้อมูลนั้นไม่จริง หรือจงใจให้เป็นเท็จ แล้วผู้อ่านเสียหายจากการเชื่อ ใครควรรับผิด — คนทำประชาสัมพันธ์ที่ปล่อยข้อมูลเท็จ นักข่าวที่พึ่งแหล่งข่าวนั้นมากเกินไป หรือผู้อ่านเอง

ปรัชญากฎหมาย ด้วยวิธี การทดลองทางความคิด — ตั้งกรณีสมมติขึ้นชุดหนึ่งแล้วไล่เปรียบเทียบทีละขั้น เริ่มจากบริษัทที่กล่าวอ้างสรรพคุณเท็จกับผู้ซื้อโดยตรง → เปลี่ยนเป็นซื้อโฆษณาในหนังสือพิมพ์ → เปลี่ยนเป็นส่งข่าวแจกให้กองบรรณาธิการนำไปเขียนเป็นข่าว แล้วดูว่าความรับผิดขยับไปอย่างไรในแต่ละขั้น · วิเคราะห์ด้วยกรอบเรื่องเจตนา วิธีการและเป้าหมาย และเรื่องเจตจำนงของผู้ที่เข้ามาคั่นกลาง · ไม่มีการเก็บข้อมูลจริง

• สองขั้นแรกตอบไม่ยาก — ทั้งการหลอกลวงผู้ซื้อโดยตรงและการซื้อพื้นที่โฆษณา ผู้รับผิดคือบริษัท เพราะบริษัทควบคุมข้อความเองและเป็นฝ่ายได้เงินไป การที่ข้อความเดินผ่านสื่อไม่ได้เปลี่ยนอะไร
• ขั้นที่สามต่างออกไป เพราะมีคนที่มีเจตจำนงของตัวเองเข้ามาคั่น — กองบรรณาธิการไม่ได้ถูกจ้าง และเลือกเองว่าจะเขียนหรือไม่เขียน การมีผู้เลือกคั่นอยู่จึง “ตัด” สายของเหตุและผลที่วิ่งจากบริษัทไปถึงผู้เสียหาย
• แต่บริษัทก็ยังใช้สื่อเป็นเครื่องมือไปสู่เป้าหมายที่ต้องห้ามอยู่ดี — งานเทียบกับกรณีบุรุษไปรษณีย์ที่ส่งซองซึ่งข้างในเป็นข้อความหลอกลวง โดยไม่รู้ว่าข้างในเขียนว่าอะไร · บุรุษไปรษณีย์เป็นเพียงเครื่องมือ ไม่ได้มีเจตนา จึงไม่ต้องรับผิด
• และนี่คือหัวใจของข้อเสนอ — กองบรรณาธิการไม่ใช่บุรุษไปรษณีย์ เพราะการรู้เนื้อหาและการคัดเลือกว่าจะเผยแพร่อะไรคือเนื้องานของเขาโดยตรง เขาจึงถูกกันออกจากความรับผิดทั้งหมดไม่ได้ แม้จะไม่ใช่ผู้ได้เงินไปก็ตาม
• ข้อสรุปคือไม่มีคำตอบสำเร็จรูป — ผู้เขียนระบุเองว่าตอบ “จากบนเก้าอี้” ไม่ได้ ต้องดูเป็นรายกรณี และข้อความหลอกลวงโดยตัวมันเองยังไม่ใช่ความผิด ต้องมีผู้เสียหายที่ระบุตัวได้ซึ่งเรียกร้องความเป็นธรรม แล้วให้ผู้ตัดสินชั่งจากทั้งหลักการและจากแนวปฏิบัติที่วงการนั้นถือกันอยู่ในเวลาและสถานที่นั้น

สำหรับกองบรรณาธิการและคนทำงานประชาสัมพันธ์ ข้อที่ใช้ได้ทันทีคือการเลือกว่าจะเผยแพร่อะไรเป็นการกระทำที่มีน้ำหนักในตัวเอง ไม่ใช่การส่งต่อเฉยๆ — ข้อแยกระหว่างบุรุษไปรษณีย์กับบรรณาธิการเป็นเหตุผลที่กระชับที่สุดข้อหนึ่งว่าทำไมการตรวจสอบข้อเท็จจริงจึงไม่ใช่งานเสริมที่ทำก็ได้ไม่ทำก็ได้ · สำหรับการสอนจริยธรรมสื่อ โครงของงานใช้เป็นแบบฝึกหัดได้ตรงๆ เพราะมันไล่กรณีทีละขั้นให้เห็นว่าความรับผิดขยับตรงไหนและเพราะอะไร