ช่องทางมีแล้ว แต่ความเชื่อใจหายไป: บทเรียนจากข้อมูลข่าวสารของคนไทยปี 2026

ทุกครั้งที่มีประกาศสำคัญ หน่วยงานรัฐจำนวนมากทำสิ่งเดียวกัน คือโพสต์ลงเพจเฟซบุ๊กแล้วถือว่าภารกิจจบ ในแง่ช่องทาง นี่ไม่ใช่การตัดสินใจที่ผิดเลย เพราะเฟซบุ๊กคือที่ที่คนไทยรับข่าวมากที่สุดจริงๆ

แต่ข้อมูลล่าสุดบอกเราอีกเรื่องหนึ่งที่สำคัญกว่า คนไทยอยู่บนช่องทางเหล่านั้นครบ แต่เชื่อสิ่งที่เห็นน้อยลง

คนไทยอยู่บนโซเชียลครบทุกช่องทาง

ผลสำรวจของ Reuters Institute ร่วมกับ YouGov ช่วงมกราคมถึงกุมภาพันธ์ 2026 พบว่า ผู้ใช้อินเทอร์เน็ตไทย 69% ใช้เฟซบุ๊กเป็นช่องทางรับข่าว ตามมาด้วย TikTok 55% และ YouTube 54% [1] แล้วแอปแชตที่เราใช้คุยกันทุกวันล่ะ ลองทายดูก่อน

LINE ซึ่งเราคุ้นเคยในฐานะแอปแชต มีคนใช้รับข่าวถึง 45% ตัวเลขนี้ยืนยันสิ่งที่นักสื่อสารภาครัฐรู้อยู่แล้ว คือประชาชนไม่ได้รอข่าวจากหน้าเว็บไซต์หน่วยงาน พวกเขารับข่าวในพื้นที่เดียวกับที่คุยกับครอบครัวและดูคลิปบันเทิง

แต่ความเชื่อมั่นต่อข่าวกำลังลดลง

ในการสำรวจชุดเดียวกัน ระดับความเชื่อมั่นต่อข่าวโดยรวมของคนไทยในปี 2026 อยู่ที่ 47% ลดลงจาก 55% ในปีก่อนหน้า และเป็นตัวเลขต่ำสุดในช่วงหกปีที่มีข้อมูล (2021–2026) [2]

พูดง่ายๆ คือ ในวันที่ข้อมูลไหลถึงมือประชาชนได้เร็วที่สุด กลับมีคนเกินครึ่งที่ไม่ได้บอกว่าตนเชื่อถือข่าวส่วนใหญ่ที่ได้รับ สำหรับหน่วยงานรัฐ นี่หมายความว่า “ได้โพสต์แล้ว” ยังห่างไกลจาก “ประชาชนเชื่อและลงมือทำแล้ว”

ความเชื่อใจไม่ได้อยู่ที่แพลตฟอร์มอย่างเดียว

มีข้อมูลอีกชุดที่ชวนคิด การสำรวจของ Rakuten Insight เมื่อพฤษภาคม 2025 ถามคนไทยว่าเชื่อถือข้อมูลข่าวสารจากแหล่งใด ผลคือโทรทัศน์ได้รับความเชื่อถือ 74% แพลตฟอร์มโซเชียลมีเดีย 64% แต่แพลตฟอร์มส่งข้อความได้เพียง 17% [3]

ข้อมูลนี้มาจากคนละการสำรวจ จึงเทียบกับตัวเลขข้างต้นโดยตรงไม่ได้ แต่ก็ชี้ให้เห็นภาพที่น่าสนใจ คนจำนวนมากรับข่าวผ่านแอปแชต แต่ไม่ได้เชื่อถือแอปแชตในฐานะแหล่งข่าว

ในมุมของเรา คำอธิบายที่เป็นไปได้คือ ความเชื่อใจในพื้นที่แบบนี้ไม่ได้ผูกกับแพลตฟอร์ม แต่ผูกกับ “คน” ที่ส่งข้อความมา ข้อความจากผู้ใหญ่บ้านที่ทุกคนรู้จัก กับภาพประกาศที่ถูกส่งต่อมาโดยไม่รู้ที่มา อยู่ในแอปเดียวกัน แต่ได้รับความเชื่อถือไม่เท่ากัน

เราเคยเห็นข้าราชการที่ทำงานป้องกันน้ำท่วม เมื่อได้รับประกาศทางการจากหน่วยเหนือ ก็นำประกาศฉบับนั้นไปแปะลงเฟซบุ๊กทั้งหน้า แล้วถือว่าได้เผยแพร่ข้อมูลแล้ว ช่องทางถูกต้อง ข้อมูลถูกต้อง แต่ไม่มีใครพูดกับชาวบ้านจริงๆ ว่าคืนนี้ต้องทำอะไร

สามสิ่งที่หน่วยงานรัฐทำได้ทันที

1. 1

   ให้มีผู้พูดที่จับต้องได้

   ในช่วงที่ความเชื่อมั่นต่อข่าวลดลง เสียงที่เป็นทางการล้วนๆ ยิ่งต้องทำงานหนักขึ้น ให้เจ้าหน้าที่ที่ดูแลเรื่องนั้นจริงเป็นคนพูด มีชื่อ มีหน้า และใช้ภาษาที่คุยกับคนในพื้นที่

2. 2

   เตรียมข้อความให้คนกลางส่งต่อได้ง่าย

   เมื่อเกือบครึ่งของคนไทยรับข่าวผ่าน LINE ข้อความที่ผู้ใหญ่บ้าน อสม. หรือครูคัดลอกไปวางในกลุ่มได้ทันที คือช่องทางที่พาข้อมูลไปพร้อมความเชื่อใจของคนที่ส่ง

3. 3

   บอกขั้นต่อไปให้ชัดในประโยคแรก

   “ต้องทำอะไร ที่ไหน เมื่อไร” ควรอ่านเจอได้ก่อนที่ผู้อ่านจะเลื่อนผ่าน ภาพเอกสารทั้งหน้าไม่ใช่คำตอบ

ข้อควรระวังในการอ่านข้อมูล

ข้อมูลของ Reuters Institute และ Rakuten Insight มาจากการสำรวจออนไลน์ จึงสะท้อนกลุ่มคนที่ใช้อินเทอร์เน็ตเป็นหลัก และอาจไม่ครอบคลุมผู้สูงอายุหรือคนในพื้นที่ห่างไกลที่เข้าถึงอินเทอร์เน็ตน้อย ซึ่งมักเป็นกลุ่มที่หน่วยงานรัฐต้องการเข้าถึงมากที่สุด การสื่อสารผ่านคนกลางในชุมชนจึงยิ่งสำคัญสำหรับกลุ่มนี้

ช่องทางพร้อมแล้ว สิ่งที่ขาดคือคน

ข้อมูลปี 2026 ไม่ได้บอกให้หน่วยงานรัฐเลิกใช้โซเชียลมีเดีย ตรงกันข้าม ประชาชนอยู่ที่นั่นแล้ว แต่ในวันที่ความเชื่อมั่นต่อข่าวลดลง การปรากฏบนช่องทางที่ถูกต้องไม่พออีกต่อไป ข้อมูลจะเดินทางได้ก็ต่อเมื่อมีคนที่ประชาชนเชื่อใจพามันไป

หากหน่วยงานของคุณกำลังมองหาวิธีให้ข้อความไปถึงประชาชนได้ไกลขึ้นและน่าเชื่อถือยิ่งขึ้น ศูนย์ความเป็นเลิศด้านนวัตกรรมการสื่อสาร คณะนิเทศศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ยินดีพูดคุยและแลกเปลี่ยนประสบการณ์กับคุณ