สรุปบทความเชิงแนวคิด
ความน่าจะเป็นในการสื่อสารของมนุษย์เป็นความเชื่อของผู้ส่งสารเกี่ยวกับผู้รับ ไม่ใช่ความถี่ของข้อความ ผู้เขียนเสนอ
สรุปจากบทความ
Probability And Bayesian Inference In Human Communication
รศ.ดร. Pavel Slutskiy · WACANA: Jurnal Ilmiah Ilmu Komunikasi · 2024
บทความเชิงแนวคิด
งานชิ้นนี้เป็น ข้อเสนอเชิงทฤษฎี ไม่ได้เก็บข้อมูลเชิงประจักษ์ สิ่งที่อ่านต่อไปนี้จึงเป็นการให้เหตุผลของผู้เขียน ไม่ใช่ผลการวัด — น้ำหนักของมันอยู่ที่ความสมเหตุสมผลของข้อโต้แย้ง ไม่ใช่ที่ขนาดตัวอย่างหรือค่าสถิติ · ข้อเสนอเป็นของผู้เขียน ไม่ใช่จุดยืนของศูนย์ฯ
งานนี้ถามอะไร
ทฤษฎีสารสนเทศของ Shannon วัดปริมาณข้อมูลจากความ “ไม่คาดคิด” ของข้อความ ยิ่งข้อความมีโอกาสเกิดน้อย ยิ่งมีข้อมูลมาก โดยอาศัยความน่าจะเป็นแบบความถี่ (สังเกตซ้ำๆ แล้วนับสัดส่วน) · งานนี้ถามว่าจะให้ค่าความน่าจะเป็นเป็นตัวเลขกับข้อความที่มนุษย์ตั้งใจสร้างขึ้นครั้งเดียวได้จริงหรือ และถ้าไม่ได้ ควรใช้แนวคิดความน่าจะเป็นแบบไหนกับการสื่อสารของคน
ให้เหตุผลอย่างไร
การวิเคราะห์เชิงทฤษฎีแบบเหตุผลนิยม ไม่มีข้อมูลเชิงประจักษ์ — ทบทวนวรรณกรรมเรื่องทฤษฎีสารสนเทศ ความน่าจะเป็นแบบความถี่กับแบบเบย์ (ความน่าจะเป็นในฐานะระดับความเชื่อ) และปฏิบัติศาสตร์สาย Mises แล้วประกอบเป็นข้อเสนอแบบจำลองใหม่
เสนออะไร
- ความน่าจะเป็นแบบความถี่ใช้ได้กับชั้นของเหตุการณ์ที่เกิดซ้ำได้เท่านั้น แต่ประโยคหนึ่งประโยคเป็นเหตุการณ์เดี่ยว และชุดของประโยคที่เป็นไปได้ไม่มีขอบเขต จึงนับสัดส่วนไม่ได้ตั้งแต่ต้น
- การกระทำของคนต่างจากเหตุการณ์ธรรมชาติ — เราไม่รู้ว่าทำไมเหรียญออกหัวจึงต้องนับความถี่ แต่กับคนเราคาดเดาเจตนาผ่านการเทียบกับใจตัวเอง และคนเปลี่ยนใจได้ทุกวินาที ทำให้คำทำนายจากความถี่ในอดีตถูกหักล้างได้เสมอ
- ความน่าจะเป็นแบบเบย์จึงเหมาะกว่า เพราะนิยามว่าเป็นระดับความเชื่อของผู้ประเมิน — ความไม่แน่นอนในการสื่อสารมาจากความไม่รู้ของเราเกี่ยวกับใจคนอื่น ไม่ใช่ความสุ่มในตัวเขา
- ผู้รับใช้บริบทตีความอยู่แล้ว — ตัวอย่างอีเมลลูกโซ่ที่สลับตัวอักษรกลางคำแล้วยังอ่านออก เพราะคำสั้น เสียงเดิมอยู่ ตัวแรกตัวท้ายอยู่ที่เดิม และที่สำคัญคือคาดเดาจากบริบทได้ ส่วนคำโดดๆ ที่สลับแล้วไม่มีบริบทจะอ่านยากทันที
- ข้อเสนอหลักคือย้ายความน่าจะเป็นไปอยู่ที่ผู้ส่งสาร — ผู้ส่งลงมือบนความเชื่อตั้งต้นว่าผู้รับรู้อะไรและใช้รหัสเดียวกันหรือไม่ เก็บหลักฐานจากปฏิกิริยาตอบกลับ แล้วปรับความเชื่อเป็นค่าใหม่ · การสื่อสารแต่ละครั้งจึงเป็น “การทดสอบ” สมมติฐานที่ผู้ส่งมีต่อผู้รับ และเป็นการกระทำแบบผู้ประกอบการที่ผลลัพธ์ไม่แน่นอน
- ผู้เขียนเรียกร้องให้ทฤษฎีการสื่อสารเลื่อนจากแบบจำลองที่ยึดผู้รับและการลดความไม่แน่นอน ไปสู่แบบจำลองที่ยึดผู้ส่ง เจตนา และความเชื่อของเขา
ทำไมข้อเสนอนี้จึงสำคัญ
สำหรับการสอนทฤษฎีการสื่อสาร นี่คือทางเลือกที่จับต้องได้ในการอ่านแบบจำลอง Shannon-Weaver ใหม่ โดยวางการออกแบบสารไว้ตรงที่นักปฏิบัติทำกันอยู่แล้ว คือเดาว่าผู้ฟังรู้อะไรแล้วปรับตามปฏิกิริยา · สำหรับคนออกแบบแคมเปญ ข้อคิดที่ใช้ได้ทันทีคือเขียน “ความเชื่อตั้งต้น” เกี่ยวกับผู้รับออกมาให้ชัด และปฏิบัติต่อการปล่อยงานแต่ละรอบเป็นการทดสอบที่จะปรับความเชื่อนั้น
ข้อควรรู้ก่อนนำไปอ้าง
เป็นบทความเชิงแนวคิด ไม่มีข้อมูล · ตั้งอยู่บนข้อสมมติของสำนักออสเตรียนที่ว่าการกระทำของคนอธิบายด้วยเป้าหมาย ไม่ใช่ด้วยสาเหตุเชิงสถิติ ผู้ที่ไม่รับข้อสมมตินี้จะไม่รับข้อสรุป · บทความเองกล่าวในที่หนึ่งว่าจิตใจ “ไม่ได้ประมวลข้อความแบบลดความไม่แน่นอน” และในอีกที่หนึ่งว่าสมองใช้บริบทคำนวณความน่าจะเป็นขณะอ่าน ซึ่งผู้เขียนคลี่คลายด้วยการย้ายความน่าจะเป็นไปเป็นความเชื่อของผู้ส่ง · ข้อเสนอเป็นของผู้เขียน ไม่ใช่จุดยืนของศูนย์ฯ
อ้างอิงงานชิ้นนี้
เลือกรูปแบบแล้วกดคัดลอกไปวางได้เลย
Slutskiy, P. (2024). Probability and Bayesian inference in human communication. WACANA: Jurnal Ilmiah Ilmu Komunikasi, 23(1), 44-53. https://doi.org/10.32509/wacana.v23i1.3388
สร้างอัตโนมัติจากข้อมูลทะเบียน DOI · โปรดตรวจความถูกต้องกับคู่มือของสถาบันก่อนส่งงาน
บทความต้นฉบับเผยแพร่ภายใต้สัญญาอนุญาต CC BY-NC-SA 4.0 ลิขสิทธิ์เป็นของผู้เขียนและวารสารต้นทาง ศูนย์ฯ ไม่ได้เก็บสำเนาไฟล์ไว้บนเว็บนี้ ลิงก์ทั้งหมดพาไปยังคลังของวารสารโดยตรง ผู้อ่านจึงได้ฉบับปัจจุบันเสมอแม้วารสารจะออกใบแก้ไขภายหลัง
ส่วน “บทสรุป” บนหน้านี้เป็นงานเขียนของศูนย์ฯ เอง ไม่ใช่ข้อความจากบทความต้นฉบับ หากจะอ้างอิงทางวิชาการ ให้อ้างบทความต้นฉบับผ่าน DOI
อยากทำวิจัยร่วมกับเรา
เราเปิดรับความร่วมมือด้านงานวิจัย การประเมินผลโครงการ และการตีพิมพ์ร่วม