คนไทยดูข่าวมากกว่าอ่านข่าว แต่ห่างกันแค่นิดเดียว

เช้าวันหนึ่งในบ้านหลังเดียวกัน (ครอบครัวสมมติ) ลุงเปิดโทรทัศน์ฟังข่าวเช้าระหว่างกินกาแฟ ลูกสาวดูคลิปข่าวสั้นบนมือถือระหว่างรอรถ ส่วนหลานอ่านสรุปข่าวที่เพื่อนส่งมาในกลุ่มไลน์ ทั้งสามคนรู้เรื่องเดียวกัน แต่ไม่มีใครรับข่าวจากที่เดียวกันเลย

สำหรับหน่วยงานที่ต้องสื่อสารกับประชาชน ภาพนี้ตั้งคำถามที่ตอบยาก ถ้างบมีจำกัด ควรทำคลิป เขียนบทความ หรือทำเสียง

โทรทัศน์ยังไม่หายไป และข่าวคือสิ่งที่คนดูออนไลน์มากที่สุด

การสำรวจของสำนักงานสถิติแห่งชาติกับ กสทช. เมื่อเมษายน 2567 ถามคนไทยอายุ 15 ปีขึ้นไป 9,000 คนว่ารับข่าวจากไหน โทรทัศน์ยังนำที่ 74.7% ตามด้วยเฟซบุ๊ก 57.5% LINE 30.4% เว็บไซต์ 25.8% และ TikTok 20.3% [1]

อีกการสำรวจหนึ่งเมื่อตุลาคม 2567 ซึ่งถามคนไทยทั่วประเทศ 31,500 คน พบว่าบนแพลตฟอร์มออนไลน์ที่ดูได้ฟรี ข่าวคือสิ่งที่คนดูมากที่สุดที่ 64.2% นำหน้าละครและซีรีส์ 62.4% และรายการวาไรตี้ 57.3% [2]

ดู อ่าน หรือฟัง

เมื่อถามเจาะว่าชอบรับข่าวออนไลน์แบบไหน รายงาน Digital News Report ปี 2566 ของ Reuters Institute พบว่าคนไทยชอบดู 40% ชอบอ่าน 38% และชอบฟัง 22% [3] ในปีเดียวกัน 64% บอกว่าช่องทางหลักที่พาไปเจอข่าวออนไลน์คือโซเชียลมีเดีย ขณะที่มีเพียง 7% ที่เข้าเว็บไซต์ข่าวโดยตรง [4]

ในมุมของเรา ตัวเลขที่ใกล้กันมากระหว่างการดูกับการอ่านคือข้อมูลสำคัญที่สุดในชุดนี้ มันบอกว่าการทิ้งข้อความไปทำแต่คลิปเสี่ยงพอๆ กับการทำแต่ข้อความ และเมื่อคนส่วนใหญ่เจอข่าวผ่านโซเชียลมีเดีย สิ่งที่ถูกส่งต่อได้ง่ายที่สุดมักชนะ ข้อความสั้นถูกคัดลอกไปวางในกลุ่มไลน์ได้ คลิปสั้นถูกแชร์ต่อได้ ส่วนเอกสารยาวมักหยุดอยู่ที่หน้าเพจ

สามวิธีเล่าเรื่องเดียวให้ถึงคนหลายแบบ

1. 1

   หนึ่งเรื่อง สองรูปแบบ

   ทุกประกาศสำคัญควรมีคลิปสั้นไม่เกินหนึ่งนาทีสำหรับคนที่ชอบดู และข้อความสั้นไม่เกินสามบรรทัดสำหรับคนที่ชอบอ่านและส่งต่อ ใช้ข้อมูลชุดเดียวกัน

2. 2

   คิดเผื่อจอโทรทัศน์

   โทรทัศน์ยังเป็นแหล่งข่าวของคนสามในสี่ คลิปที่ทำไว้ควรใช้ต่อในรายการข่าวท้องถิ่นหรือช่องของหน่วยงานได้ คือมีภาพนิ่งชัด ตัวอักษรใหญ่ และเล่าจบในตัว

3. 3

   ให้เสียงเป็นของคนที่ผู้ชมเชื่อ

   ไม่ว่าจะเป็นคลิปหรือเสียง ให้คนที่ดูแลเรื่องนั้นจริงเป็นคนพูด ความใกล้ชิดของเสียงคนจริงคือสิ่งที่ทำให้คนดูจนจบและส่งต่อ

ข้อควรระวังในการอ่านข้อมูล

ข้อมูลในบทความนี้มาจากการสำรวจคนละชุด ข้อมูลของสำนักงานสถิติแห่งชาติกับ กสทช. ปี 2567 เป็นการสำรวจทั่วประเทศที่รวมคนที่ไม่ได้ใช้อินเทอร์เน็ต ส่วนข้อมูลของ Reuters Institute ปี 2566 เป็นการสำรวจออนไลน์ซึ่งสะท้อนผู้ใช้อินเทอร์เน็ตเป็นหลัก และมีอายุมากกว่าสามปีแล้ว (ณ วันที่เขียน Statista ยังไม่มีชุดที่ใหม่กว่าสำหรับคำถามเรื่องวิธีรับข่าว) จึงควรใช้เป็นสัญญาณทิศทาง ทุกชุดตอบได้หลายข้อ ยกเว้นวิธีรับข่าวที่ชอบซึ่งให้เลือกหนึ่งแบบ

อย่าเลือก ให้เล่าให้ครบ

คำตอบของคำถามว่าควรทำคลิป เขียน หรือทำเสียง คือทำเรื่องเดียวให้ส่งต่อได้หลายแบบ คนในบ้านเดียวกันยังรับข่าวต่างกันได้ ผู้ชมของหน่วยงานก็เช่นเดียวกัน

หากหน่วยงานของคุณกำลังวางแผนว่าจะเล่าเรื่องสำคัญผ่านรูปแบบไหนบ้าง ศูนย์ความเป็นเลิศด้านนวัตกรรมการสื่อสาร คณะนิเทศศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ยินดีพูดคุยและแลกเปลี่ยนประสบการณ์กับคุณ